• U okviru programa obeležavanja 150 godišnjice od smrti Vuka Stefanovića Karadžića Vukova zadužbina i Zadužbina „Dositej Obradović“ organizuju jednodnevni Naučni skup na temu ŽIVE TRADICIJE SRPSKOG KNJIŽEVNOG JEZIKA (DOSITEJ OBRADOVIĆ – VUK KARADŽIĆ). Skup će biti održan na Svetski dan pismenosti, u ponedeljak 8. septembra 2014. godine, u prostorijama Vukove zadužbine u Beogradu, Kralja Milana 2, s početkom u 10 časova.

 

Obrazloženje teme Skupa:

U središtima evropskih književnosti, u Francuskoj, Nemačkoj, Rusiji, u 17. i posebno u 18. veku, izraziti su napori na inoviranju i kanonizaciji književnog jezika. Za srpsku književnost u tom kontekstu presudna su nastojanja Dositeja Obradovića u 18. i Vuka Karadžića u 19. veku. U oba slučaja reč je o okretanju narodnom jeziku.

Skup Žive tradicije srpskog književnog jezika ima za cilj izmirenje pristupa ideji uključivanja narodnog jezika u srpski književni jezik. Značajne godišnjice Dositeja Obradovića (275 godina od rođenja) i Vuka Karadžića (150 godina od smrti) trebalo bi da doprinesu prevazilaženju sistema oštrih opozicija koje obeležavaju srpsku kulturu novoga doba. U srpskoj nauci o jeziku i književnosti u gotovo predvidljivim vremenskim intervalima oživljavaju opozicije: Dositej – Vuk; Za i protiv Dositeja; Za i protiv Vuka. U borbi za sprovođenje Vukove reforme pravopisa i jezika mnogo je energije utrošeno na polemike na nivou takozvanih „utuka“, i „utuka na utuk“. Mnogi ne žele da, sa distance, prihvate činjenicu da je Vuk tokom svog života menjao pristup srpskom književnom jeziku, da je od tvrdog ijekavca, za koga je hercegovačko narečje bilo svetinja, i koji je, na početku, i zapise narodnih pesama redigovao u tom smislu, došao do daleko širih lingvističkih shvatanja. Upoznavši tradiciju Srba u drugim krajevima, u Vojvodini, na primer, upoznavši se s jezikom gradskih sredina, Dubrovnika pre svega, prihvatio je i u svoju azbuku uključio slovo h, ekavsko narečje i drugo. S druge strane, opisi prve tri godine vojevanja u Ustanku Jovana Hadžića, pogotovo u delovima u kojima se opisuju bitke i istorijska zbivanja, po jeziku se ne razlikuju od Vukovih opisa, iako je Hadžić bio uporan protivnik Vukove jezičke reforme.

Svedoci smo, danas, bitnih zaokreta u srpskoj savremenoj književnosti. Posebno kada je reč o pesništvu. Pojačan je „rad“ pesnika na jezikotvorstvu, na uvođenju u poeziju obilja davno zaboravljenih žanrova i leksike koji su određivali srednjovekovnu srpsku književnost, ali i književnost 17, posebno prelomnog 18, pa i 19. veka. Ta linija nastojanja srpskih pesnika da u samu maticu srpske književnosti uključe žive tradicije srpskog književnog jezika iz prethodnih vremena, evidentna je i ne može se zaobići kada je reč o poetici, pesničkom jeziku, promenama koje doživljava srpsko pesništvo u 20. i 21. veku. Sličan proces, iako u manjoj meri, dešava se i u srpskoj prozi 20. veka, počev od Miloša Crnjanskog i Momčila Nastasijevića pa do Radovana Belog Markovića.

Naučni skup na temu ŽIVE TRADICIJE SRPSKOG KNJIŽEVNOG JEZIKA (DOSITEJ OBRADOVIĆ – VUK KARADŽIĆ)