U Tršiću je  15. septembra u novootvorenom „Međunarodnom centru za jezik i pismo“ održan okrugli sto  Vukove zadužbine u dane Vukovog sabora „Vukove narodne pripovetke – istočnik autentične srpske proze sa sredine 19. veka“. Organizacioni odbor su činili:  predsednik Skupštine Vukove zadužbine dr Miodrag Maticki, predsednik Upravnog odbora Vukove zadužbine prof. dr Boško Suvajdžić i Dejan Mihailović, urednik „Lagune“.

Povod za ovaj okrugli sto jesu godišnjice koje se vezuju za Vuka Karadžića: 230 godina  od rođenja, 80 od osnivanja prve Vukove zadužbine i 30 godina rada Vukove zadužbine osnovane 1987, prilikom obeležavanja proslave ,,Dva veka Vuka”, kao i podsećanje na godišnjicu velike Vukove pobede 1847. godine.

Neposredni povod jeste  Vukova knjiga „Srpske narodne pripovijetke“ koja se 2017. godine pojavljuje u izdanju Vukove zadužbine i „Lagune“, za koju je predgovor napisao dr Miodrag Maticki. U njoj su, pored pedeset pripovedaka koje su se našle u bečkom izdanju iz 1853, sabrane i gotovo sve ostale Vukove narodne pripovetke, uključujući rukovet priča štampanih 1821. godine zajedno sa zagonetkama, kao i one iz dodatka drugog izdanja  (1870) ,,u nakladi Ane udovice V. S. Karadžića”, iz Vukovog bečkog zabavnika Danice itd.

Učesnici skupa imali su priliku da vide  izložbu knjiga koje je izdala Vukova zadužbina. Okrugli sto je otvoren prikazivanjem  filma RTS-a, koji je snimljen dve godine posle  osnivanja  Zadužbine, uz učešće njenog prvog predsednika Milana Đokovića, prvog predsednika Upravnog odbora Gvozdena Jovanića, predstavnika ustanove utemeljivača Vukove zadužbibne – akademika Pavla Ivića, predstavnika SANU,  episkopa Irineja Bulovića, predstavnika SPC, Božidara Kovačeka, potpredsednika Matice srpske, Desanke Maksimović, predstavnika Udruženja književnika Srbije, Hajnca Fišera, predsednika Fondacije ,,Vuk Karadžić” u Beču. O radu Vukove zadužbine govorio je predsednik Upravnog odbora Vukove zadužbine prof.  dr Boško Suvajdžić.  Pored pregleda svega onoga što  je  urađeno na tragu velikih prethodnika, Suvajdžić je   govorio i o  tome kako će biti  obeležena tridesetogodišnjica rada Vukove zadužbine, pre svega na prostoru i u kulturnim središtima u kojima je Vuk boravio i delovao – u Vukovom evropskom krugu.

Urednik „Lagune“, književnik Dejan Mihailović, govorio je o zajedničkom poduhvatu „Lagune“ i Vukove zadužbine,  izdanju knjige Vuka Karadžića „Srpske narodne pripovijetke“, ali i o parnjaku ove knjige koji se pojavio u izdanju Vukove zadužbine, o ilustrovanoj „Hroniologiji Vukovog života i dela“, koju je sačinio Dejan Mihailović.

Za ovaj okrugli sto pozvani su istoričari književnosti i proučavaoci književnog jezika, poznavaoci Vukovog dela i njegove recepcije, kao i savremeni prozni pisci koji u svom pripovedanju baštine ono čime je Vuk pokrenuo ,,novi pravac u srpskoj književnosti” svojom jezičkom reformom i antologijskim zbirkama usmenog stvaralaštva srpskog naroda.

 Izlaganje na okruglom stolu dr Miodraga Matickog bilo je posvećeno temi „Odnos književne periodike prema usmenoj prozi“. Prema njegovim rečima u „Srpskom rječniku“ iz 1818. godine nalazimo obilje narativnih zapisa koji pokazuju da se, tada, Vuk uveliko učio kako da usmeno kazivanje pretoči u pisani zapis, kratak i efektan u meri da bude razumljiv slušaocima. Profesorka Gabriela Šubert, spoljni član SANU iz Nemačke govorila je o ,,Vukovoj narodna pripoveci i braći Grim”. Prof. Robert Hodel, takođe spoljni član SANU, za okrugli sto izabrao je temu „Pripovedna proza Dragoslava Mihailovića“. U priloženom saopštenju ,,Nesavršenstva najsavršenije azbuke na svetu” Svetislav Basara nam je pružio iscrpan pregled posledica nekritičkog pristupa Vukovom delu sve do naših dana,  a prof. dr Sava Damjanov, autor romana o Vuku, svoje je saopšenje odredio naslovom ,,Vukova proza između fikcije i faktografije”. Na vukovskoj liniji, po načinu kazivanja nalazi se i proza Radovana Belog Markovića koji je trebalo da učestvuje saopštenjem ,,Vuk i Ja”,a koji je toga dana  dobijao nagradu „Jovan Skerlić“, pa je njegovo saopštenje pročitano na Skupu. Prof. dr Boško Suvajdžić govorio je  na temu  ,,Andrić o Vuku kao pripovedaču”.  Profesor emeritus dr Dušan Ivanić  opredelio se za temu ,,Vuk i geneza srpske autorske proze”. ,,O živopisnosti Vukovog hroničarskog pripovedanja” govorio je dr Branko Zlatković.  Okrugli sto  upotpunio je Staniša Vojinović saopštenjem ,,Vukova pripovedna proza i list ‘Šumadinka’ i kalendar ‘Šumadinče’ Ljubomira P. Nenadovića”. Romansijer Janko Vujinović, autor nagrađivanog romana „Knjiga o hrastu“, kao dobar poznavalac  odnosa naših pisaca koji su stvarali u rasejanju prema pripovednoj prozi Vuka Karadžića, govorio je  koliko su ti pisci ostajali povezani  sa onim u matici što označavamo sintagmom ,,život i običaji naroda srpskog”.

Zapaženi Okrugli sto Vukove zadužbine u dane Vukovog sabora, šesnaesti po redu, pripremljen je u saradnji sa Centrom za kulturu ,,Vuk Karadžić” u Loznici i izdavačkom kućom „Laguna“. Radovi sa okruglog stola „Vukove narodne pripovetke-istočnik autentične srpske proze 19. veka“ biće objavljeni u zborniku.

Dušica Maticki

Okrugli sto Vukove zadužbine u Tršiću