Povodom 80-godišnjice od osnivanja i 30 – godišnjice od ponovnog uspostavljanja Vukove zadužbine u Srpskoj akademiji nauka, 9. novembra održana je Svečana akademija. Tom prilikom Sveti arhijerejski sinod Srpske pravoslavne crkve dodelio je Vukovoj zadužbini u Beogradu visoko odlikovanje Srpske pravoslavne  crkve Orden Svetog despota Stefana Lazarevića. Orden je na Svečanoj akademiji  predsedniku Skupštine Vukove zadužbine dr Miodragu Matickom i predsedniku Upravnog odbora Vukove zadužbine prof. dr Bošku Suvajdžiću dodelio njegova svetost patrijarh srpski Irinej.

 

Svečana Beseda  predsednika Skupštine Vukove zadužbine dr Miodraga Matickog na Svečanoj akademiji

Trideset godina Vukove zadužbine

Vukova zadužbina je u svojim programima tokom protekle tri decenije prihvatala Vuka i njegovo delo kao kulturološki stožer, a njegove trajne poruke kao valjani putokaz. Tako se razmišljalo i kada je osnovano Društvo ,,Vukova zadužbina” 1938. čiji je predsednik bio akademik Aleksandar Belić, preteča sadašnje Vukove zadužbine osnovane 1987,  u godini obeležavanja Dva veka Vuka, pre ravno trideset godina.

Kao što su Vukove trajne poruke i poduke vredne i danas razumnog iščitavanja, tako, kada je reč o radu kulturne ustanove kako je zamišljana Vukova zadužbina, nezaobilazne su one koje nam je ostavio akademik Dejan Medaković, dugogodišnji predsednik Skupštine Vukove zadužbine, obraćajući se zadužbinarima prilikom obeležavanja dvadesetogodišnjice njene. Pre svega, zalagao se da se Vukova zadužbina mora okrenuti ,,neomeđenim duhovnim vrednostima srpskog naroda”, da ona može raditi i opstojati samo zahvaljujući mreži svojih ogranaka u matici, zagraničju i rasejanju, pri čemu treba izbegavati savremene političke granice. Već prilikom osnivanja Vukove zadužbine založio se za ,,čvrsto načelo” koga se i danas pridržavamo, ,,da se Vukova zadužbina neće baviti politikom i da će poštovati sva ona različita mišljenja koja služe duhovnom uzdizanju srpskog naroda, potvrđuju i unapređuju sve njegove istinske, stvaralačke vrednosti”: ,,Mi bez oklevanja verujemo u taj oblik našeg oplemenjavanja, uvereni da je to zadatak od životnog značaja za današnje i buduće generacije. Najzad, ubeđeni smo da stvaranje jednog izvornog duhovnog portreta svake nacije, može jedino da služi međusobnom prepoznavanju i uspostavljanju jednog humanog, i oplemenjenog dijaloga, tako potrebnog u današnjim vremenima ljudskog otuđenja, čemerne usamljenosti i lutanja. Prihvatajući načelo `malog koraka` ali bez zastajanja, Vukova zadužbina istrajno želi da opravda ime koje nosi”. (26. avgust 2007)

Akademik Dejan Medaković, dobar poznavalac kulturne prošlosti našeg naroda, kulturnog prostora njegovog kroz vekove,  rasutog i razdrobljenog međ` mnogim carstvima, možda je jedini koji je srpsku kulturu sagledavao prema njenim središtima, kako su se rađala, isijavala i gasila se tokom vekova, po kružnici zagraničja svaki čas uzdrmanog seobama i egzodusima, po koncentričnim, sve širim krugovima rasejanja – čitavog veka borio se za ideju palimsestnog razvoja kulture našeg naroda, duboko uveren da na najvrednijim delima tradicije, na živoj baštini, nastaju nova dela, nove vrednosti kojima bogatimo složen i beskrajno šarolik i raskošan mozaik evropske i svetske baštine i tradicije, da samo tako ima smisla i opravdanja uključivati se u porodicu evropskih naroda, da smo Evropi i svetu samo tako i takvi potrebni.

To nam je pomoglo da jasnije artikulišemo osnove Vukovog dela, prozremo suštinu Vukove ,,revolucije” koja je kao i svaka revolucija imala i negativnih posledica. Srpska revolucija 1804–1815. je u prvi plan na istorijsku pozornicu posle više vekova izvela srpski narod. Zato je Vuk beležio ono što je taj narod pevao i pripovedao, opisivao njegov život i običaje, doprineo da se prevedu Novi i Stari zavet na narodni jezik, pokrenuo i izdavao bečki zabavnik Danicu, parekselans knjigu za narod, zalagao se za afirmaciju narodnog jezika, da je zato načinio jednostavno pismo primereno duhu naroda i vremenu koje je sa obnovom srpske države nastupilo, da je zato pobeda Vukove reforme bila neminovna.

Predlog za obeležavanje 80-godišnjice Vukove zadužbine, posebno 30-godišnjice njenog rada od kada je osnovana sadašnja Vukova zadužbine 1987. godine, kao zajednički projekat Ministarstva kulture i informisanja i Vukove zadužbine, podrazumeva oživljavanje Vukovog evropskog kruga. Niz poseta kulturnim i izdavačkim centrima u kojima je Vuk živeo, delovao i imao najviše značajnih ljudi koji su podržavali njegovu jezičku i pravopisnu reformu, obuhvata predstavljanje odjeka Vukove jezičke reforme u tim sredinama u kontekstu savremenih pristupa Vuku i njegovom delu, kao i rada Vukove zadužbine (film, izložba knjiga).

Obeležavanje godišnjice započeli smo sa predstavljanjem rada Vukove zadužbine na ovogodišnjem Vukovim saborou i u Irigu, u najstarijoj srpskoj čitaonici, a nastavili sa Prizrenom i Velikom Hočom. Usledili su: Zagreb i Rijeka, Banja Luka, gde je na Vukov rođendan, 6. novembra, otkriven spomenik Vuku Karadžiću u kampusu Univerzitetskog kampusa, pred Filološkim fakultetom, evo nas danas u Svečanoj sali SANU, koja je jedan od utemeljivača Vukove zadužbine, a nastaviće se u Beču, Budimu, Temišvaru 21. novembra, na dan kada se zvanično u Rumuniji obeležava praznik srpskog jezika i pisma, Trstu i Ljubljani gde je u centru glavnog grada, pored srpske  saborne crkve, prošle godine otkriven Vukov spomenik. Uporedo družićemo se sa zadužbinarima u središtima u kojima postoje ogranci Vukove zadužbine, najzad, kako to i dolikuje, obeležavanje tridesetogodišnjice Vukove zadužbine zaokružićemo tamo gde to i dolikuje, u Matici srpskoj.

Vukov evropski krug ne čine samo Srbi. U njemu se ogleda i Vukovo zrenje pregaoca na polju srpske kulture i borbe za obnovu srpske države, ali i brzina kojom je, i pored vladajuće slavenofilske ideje da se Srbi mogu potvrditi kao istorijski narod na mapi Evrope samo kao velika porodica slovenskih naroda, shvatio da jedino jačanjem sopstvenog identiteta, uz pomoć i podršku bratskih slovenskih naroda, mogu zauzeti mesto koje im pripada. Polazeći od iskustva velikih naroda kada je reč o prikupljanju narodnih pesama, od nemačke i ruske velike pesmarice, on naslov svoje prve slavenoserbske pesmarice iz 1814. već u drugom proširenom izdanju 1815. preinačuje u narodnu srpsku. Tako će se boriti i pri izboru imena Srpskog rječnika, dobro motreći kako drugi slovenski narodni imenuju svoje slovare, svestan da su komparativni rečnici bliskih slovenskih naroda rudokop iskustva i znanja, žila kucavica postojanja i opstojanja pojedinih naroda. Tako će se u Vukovom evropskom krugu, u samom centru, naći bečki cenzor slovenskih knjiga Jernej Kopitar. Boravio je Vuk i u Pragu više puta, poslednji put kao učesnik Slovenskog kongresa 1848. godine. Važna su bila njegova poznanstva i međusobno praćenje rada sa češkim slavistima: Dobrovskim, Čelakovskim, Šafarikom i dr. Tako je bivalo i sa mladim Rusom Sreznjevskim koji je, posle prijateljevanja sa Vukom i podrške koju mu je ovaj davao da opiše život i običaje Srba na Balkanu, veoma mlad otvorio Slavističku katedru u Moskvi.  Veoma mlad Vuk je, uz Kopitarevu podršku i sugestije, obavio značajno hodočašće po Rusiji, posebno u Petrogradu, o čemu svedoče mnoga pisma, gde je nalazio stare i retke knjige, sklapao prijateljstva, sa Adelungom na primer, koji ga je uveo u Biblijsko društvo i zahvaljujući kojem je shvatio značaj prevođenja Starog i Novog zaveta kako bi se i Srbi učlanili u Biblijsko društvo i otvorili prvo poglavlje za ulazak u Evropu. O širini Vukovog evropskog kruga najbolje govore knjige koje je izdala Vukova zadužbina na nemačkom, ruskom, engleskom i francuskom jeziku, u kojima se našla antologijski probrana usmena Vukova književna baština, ono što jeste nepatvorena klasična srpska književnost, uz priloge naših i stranih slavista o Vuku i njegovom delu.

Vuk je svoje misije bio svestan dosta rano. Kao amanet on u pismu  poručuje Dimitriju Frušiću 1826. godine (Prepiska, knj. I, 663):

,,Svakome slobodno možete kazati (i lasno dokazati) da sam ja narodu srpskome ono učinio što svi ostali spisatelji zajedno nijesu: ja sam narod srpski s učenom Evropom poznao”.

Vukova zadužbina će večeras predstaviti svoj rad u jubilarnoj tridesetoj godini svog postojanja, uz poruku da i ona, združena sa Srbima u svetu, idući Vukovim evropskim krugom, nastoji da uključi Srbe oko zajedničkog cilja, ne bi li se sabrali i razabrali u ovim vremenima, pre svega oko pitanja srpskog jezika danas i sutra, oko onoga šta nam valja u kulturi, zajednički činiti ubuduće. Dakako svesni smo pre svega da se političke granice kada je reč o kulturi i jeziku jednog naroda moraju prevazići, jer država jezika nema granica. To će biti osnova našeg i unutrašnjeg i spoljašnjeg dijaloga među sobom i sa drugima.

Nastojaćemo da svojim delovanjem odgovaorimo na pravi način na pitanje koje se odnosi na preplitanje pisane i usmene pismenosti. To će nam pomoći da otklonimo lažne dileme da li je ponarodnjavanje na planu jezika dejstvovalo retardirajuće po srpsku kulturu i književnost, ili je donelo novu snagu izražajnosti. Vreme je već da se otklone podvajanja olako obeležena isključivom sintagmom ,,za i protiv Vuka”.

Povod izmirenja, danas, može biti pojava Vukovog Bukvara pre ravno 190 godina. Baš u njemu Vuk ostavlja spomen o tome šta je za njega značila pismenost, šta pismo, zašto su slova za njega bila znak najveće ljudske genijalnosti. U ,,Predgovoru” Bukvara on veli: ,,Što su gođ ljudi na ovome svijetu izmislili, ništa se ne može isporediti s pismom… Pismo je otvorilo put umu ljuckome, da se približi k Bogu po mogućstvu svome”.

To piše čovek koji je dok to piše imao dobar uvid u vekove srpske pismenosti koja je u Srba negovana uz crkvu i manastire, na dvorovima. Upravo ti prvi vekovi srpske pismenosti izrodili su žanr letopisa i rodoslova, ostavljanja spomena o istoriji srpskog naroda onako kako je ta istorija i nastajala, oko imena vladara, kraljeva i careva, oko vlasteoskih porodica. Otuda i časno ime Letopisa Matice srpske koji od 1825. izlazi do danas. Dobro je Vuk poznavao i tradiciju rukopisnih knjiga, prepisivačkih škola, resavske i drugih. Znao je Vuk i šta su u veku prosvećenosti činili Zaharija Orfelin i Dositej da bi pismo i letoopisanije istorije svog naroda približili i širim krugovima, jeziku kojim je narod govorio. U toj demokratizaciji kulture i jezika kroz Evropu se niz Dunav širilo evropejstvo preko knjiga, po dvorskim i manastirskim bibliotekama, ali i  ličnim bibliotekama koje su veliki prosvetitelji prtili sa sobom kao bescen-blago tokom svojih putešestvija na kojima su upoznavali evropsku kulturu. To je era pojave magazina, prvih književnih periodika, u kojima je bilo od svega za svakoga ponešto, kako i naslov to kazuje, era u kojoj Orfelinov Slaveno-serbski magazin iz 1768. godine zauzima počasno mesto prvog srpskog književnog periodika. Iz toga se porodio i Vukov bečki zabavnik Danica koji je stizao  ,,od Kavkaza do Kalifornije”.

Kružnim putem slova, kao putem svile, smenjivali su se centri srpske knjige, od Venecije, preko Beča, Budima, Novog Sada do Beograda, da bi se potom taj put rasprsnuo i prekrio niz kulturnih srpskih središta. U taj šar pismenosti dolazi Vuk sa svojom azbukom, sa narodnim jezikom kojem pomaže da se nađe u samim osnovama srpskog književnog jezika. Na tom jeziku se beleže narodne pesme, pripovetke, sastavlja rečnik tog jezika, ne slovar. Tim jezikom se ispisuje novija istorija srpskog naroda. Bez uvijanja, bez ulepšavanja, već onako kako bi jedan drugome u narodu pripovedali. Srpski narod je izišao na evropsku scenu, narodna revolucija za zazliku od mnogih koje su u Evropi bile u krvi ugušene, bila je uspešna kada je reč o obnovi srpske države. Tu povratka nije moglo biti. A glavni argument Vukov bio je onaj koji nikada nije izrekao direktno, već onako lukavo, pripovedački usput. U Vukovim usmenim i kada se čitaju narodnim pesmama, anegdotama o istorijskim ličnostima i događajima sagledanim očima naroda, krila se suština srpske istorije ne samo novoga vremena. Narod je usmenom tradicijom pamtio istoriju na svoj način, pamtio je ono što je bilo vredno pamćenja, što je odražavalo odistinske odnose srpskog naroda sa silama koje su njim gospodarile i sa susedima, koji je dobro poznavao svoju ,,ćud naopaku”.

Vuk na velika vrata u prvoj polovini 19. veka uvodi u srpsku književnost drugu liniju srpske pismenosti – usmenu.  Njegove antologijske knjige narodnih pesama, pripovedaka, poslovica, zahvaljujući knjigama šire se svukud gde živi srpski narod, prenose Srbima svima i svuda i postaju opšte usmeno blago srpskog naroda.

Eto, zato: Za Vuka! i Za Vuka!

 

Svečana Beseda  predsednika Upravnog  odbora Vukove zadužbine  prof. dr Boška Suvajdžića

Vukova zadužbina danas i sutra

Vaša svetosti, Vaše preosveštenstvo, poštovani predsedniče Srpske akademije nauka i umetnosti, uvaženi ministre kulture u Vladi Republike Srbije, zastupnici ministra prosvete, poštovani akademici, vaše ekselencije, profesori Univerziteta u Beogradu, uvaženi predstavnici Kulturno-prosvetne zajednice Srbije, predstavnici ogranaka Vukove zadužbine i zadužbinari, poštovaoci Vuka Karadžića i njegovog dela.

Trideset godina je dovoljno vremena da se podvuče crta i da se svedu računi. Potreba za osnivanjem Vukove zadužbine ogleda se već u samoj činjenici da je ona osnivana dva puta u razmaku od 50 godina.  Prvi put Vukova zadužbina osnovana je 1938. godine, povodom obeležavanja 150. godišnjice rođenja Vuka Stefanovića Karadžića. Drugi put Vukova Zadužbina osniva se 1987. godine, povodom obeležavanja 200. godišnjice rođenja Vuka Karadžića. Osnivačka skupština održana je 6. novembra 1987. godine na Kolarčevom narodnom univerzitetu. U njenom radu učestvovalo je više od 500 osnivača i suosnivača, poverenika, zadužbinara, predstavnika mnogih udruženja, ustanova i gostiju Zadužbine.

Šta je Vukova zadužbina danas? Ona je naša kuća. Dom srpskog jezika i pisma. Tu, gde je Sveti Sava jednom uneo svetlo, da se naramci sunčevih zraka denu u naviljak svetla.

Šta je Vukova zadužbina danas? Kao što je Dom Vukove zadužbine kuća u kojoj stanuje naša fondacija, tako je i Vukova zadužbina dom u kome stanuje Vukovo delo. Dom u koji su ugrađene trajne vrednosti toga dela.

Šta je Vukova zadužbina danas? Vukova zadužbina su, pre svega, njeni zadužbinari. Njeni ogranci, u zemlji i zagraničju. Rad njena dva odbora, za nauku i umetnost, i nagrade kojima se od 1990. godine visoko vrednuju ostvarenja i dostignuća u naučnim oblastima kojima se bavio Vuk Karadžić, kao i u umetničkom stvaralaštvu i srpskoj kulturi uopšte.

Na čemu počiva Vukova zadužbina danas? Vukova zadužbina počiva na idejama koje baštinimo od Vuka i časnih vukovaca.

Ideja zadužbinarstva. I danas je najveća zadužbina, kao i u prošlosti, biti častan čovek. Učiniti dobro delo. „Gladnog nahraniti, žednog napojiti, golog odjesti“. I ostaviti nešto na polzu rodu svome.

Ideja da se nikada i ni po koju cenu ne daje „um pod arendu“, niti „umlje za bezumlje“. Um, to je mera kojom Vuk vaga ljudske vrednosti i čovekova postignuća. I, ako čovek mora da, „po slabosti ljudskoj“, pravi kompromise u mnogim egziste­nci­jal­nim stvarima, oko suštinskih pitanja identiteta, jezika, književnosti i kul­tu­re nema pogodbe.

Ideja da će samo staranjem o jeziku jezik postati kadar da se stara o nama. „Jezik ide kud hoće, ali sluša šta će mu književnost prišapnuti. Bez Dantea ne bi bilo ujednačenog italijanskog jezika“, veli Umberto Eko. Šta bi, zaista, bilo sa srpskim jezikom bez Vuka?

Staranje o srpskom jeziku i ćirilici čini osnovu Programa i Statuta Vukove zadužbine. Ovaj temeljni zadatak Zadužbina ostvaruje preko svojih ogranaka, Tribine Vukove zadužbine, Vukovog čitališta, saradnjom sa školama, bibliotekama i kulturnim centrima, napisima u Danici, Danici za mlade, listu Zadužbina i u svojim drugim izdanjima.

Zadužbina se posebno proteklih decenija angažovala na popularisanju ćirilice kod učenika osnovnih i srednjih škola: kroz takmičenja koja organizuju ogranci Vukove zadužbine: Dani ćirilice (Bavanište), Vukovo zvono (Loznica); tradicionalni literarni i likovni konkursi koje objavljuju ogranci (Niš, Čačak), Petrovdanski pjesnički vijenac (Fondacija Žabljak, Šavnik, Plužine), Ćirilica – ogledalo srpske duše, pesnička manifestacija (Veliki  Popovac), Republička takmičenja iz srpskog jezika i književnosti Društva za srpski jezik i književnost Srbije i dr.

Ideja borbe. U Vukovim poznatim rečima da će „tumarnuti kroz trnje makar na onu stranu sav poderan i krvav izašao“, Ivo Andrić u svojoj pristupnoj akademskoj besedi „O Vuku kao piscu“ 1946. godine nalazi potvrdu misli da su se u Vuku obreli „čovek od akcije i čovek od misli, rušilac i graditelj“. Biti za Vuka danas znači govoriti ne samo o političkoj i duhovnoj klimi Vu­­kova vremena, već progovoriti i o svakom onom vre­me­nu u ko­me je dat obrazac kritičkog mišljenja pojedinca kao primer intele­ktual­ne vr­li­ne i građanske hrabrosti.

Ideja zajedništva. U ovoj ideji je kvasac kulturne politike Vukove zadužbine. Objedinjavanje rada zadužbinara, dobrotvora i velikih dobrotvora na ostvarivanju programskih ciljeva Zadužbine, kao i programska saradnja sa drugim srodnim kulturnim institucijama, kao što su: Centar za kulturu „Vuk Karadžić“ iz Loznice; Kulturno-prosvetna zajednica Beograda i Srbije; SANU, Matica srpska; Međunarodni slavistički centar; Društvo za srpski jezik i književnost Srbije, Filološki fakultet Univerziteta u Beogradu; Udruženje folklorista Srbije i dr.

Ideja znanja. Izdavanjem 13. knjige Prepiske (1863–1864) i drugog toma 3. knjige O jeziku i književnosti, posle 50 godina, zaokružen je rad na Sabranim delima Vuka Karadžića, najznačajnijem arhivskom izvoru za proučavanje srpske knji­že­vnosti i kulture XIX veka.

Edicija Sinteze donosi kapitalna dela o slojevima kultura pojedinih zaokruženih teritorijalno-kulturoloških celina. Rad na ovom projektu započet je knjigom Staro srpsko rudarstvo (2002), a nastavljen zbornicima Srem kroz vekove (2007); Banat kroz vekove (2010) i Bačka kroz vekove (2014).

Vukova zadužbina, zajedno sa Zavodom za udžbenike i Maticom srpskom, pokrenula je još tokom 90-tih godina prošlog veka ediciju Studije o Srbima, u okviru koje je objavljeno preko 20 knjiga najuglednijih svetskih slavista koje su posvećene srpskom jeziku, književnosti, našoj kulturi i istoriji, od Gerharda Gezemana, Alojza Šmausa, Asmusa Serenzena, Maksimilijana Brauna do poslednje knjige: Studije o Srbima: japanski slavisti o srpskim temama.

Ovom prilikom posebno bih istakao fototipsko izdanje Kovčežića za isto­riju, jezik i običaje Srba sva tri zakona Vuka Stefanovića Karadžića, sa izvrsnim pogovorom akademika Nade Milošević-Đorđević (2014), u kome je prvi put od 1849. godine integralno objavljen čuveni Vukov članak „Srbi svi i svuda“, kojim se deklarativno obznanjuje Vukova briga za sve Srbe ma gde oni obitavali.

Uz pomoć Ministarstva za kulturu i informisanje, Vukova zadužbina objavila je tri knjige sa izborom tekstova iz dela Vuka Karadžića i recepcije tog dela pod zajedničkim naslovom Srpska usmena narodna baština, na nemačkom, ruskom i engleskom jeziku, a za štampu je pripremljena i četvrta knjiga na francuskom jeziku. Knjige su nastale iz potrebe da se na moderan i popularan način, utemeljen na naučnim principima, približi Vukovo delo i vukovska epoha savremenoj čitalačkoj publici u Evropi i svetu.

Među najnovijim publikacijama Vukove zadužbine nalazi se i knjiga Vuk Karadžić, Srpske narodne pripovijetke (2017), integralno izdanje.

Vukova zadužbina je po ugledu na Vukovu bečku Danicu pokrenula 1994. godine srpski narodni ilustrovani kalendar „Danicu“ – savremenu nacionalnu čitanku, knjigu koja će, pod uredništvom Miodraga Matickog, postati krvotok kojim se obdržava bilo Vukove zadužbine, kalendar koji stiže do Kanade i Ame­ri­ke, koji odlazi u Prizren i u Gradišku, u Zagreb i na Žabljak, u Banja Luku i u Lju­blja­nu. Sa svojih 25 godišta, Danica je postala pravi istočnik svetlosti Vukove zadužbine koji zrači kako zadužbinarima u matici, tako i u zagraničju i u rasejanju.

Danica je vremenom proširena dodatkom Danica za mlade, koji od 2010. godine izlazi i kao posebno izdanje, prisutno u bibliotekama svih osnovnih i srednjih škola u Srbiji.

Tu je i list Zadužbina, preko 100 brojeva, koji prati najvažnija zbivanja u kulturi, nauci, prosveti, umetnosti, narodnoj književnosti, istoriji i beleži sve značajne događaje iz života naroda i narodnog stvaralaštva.

Ideja modernosti. Sve naše, svakako uskogrude i provincijalne rasprave Za i protiv Vuka danas usmerene su uglavnom za i protiv nas. Ako je sam Vuk za ži­vo­ta, kako navodi Meša Selimović, „reformisao svoju reformu“, šta mi to danas činimo? S jedne strane kanonizujemo Vuka, a sa druge učitavamo u njegovo delo sadržaje i značenja koja u njima nikada niti su bila, niti su mogla biti?!

Vukovom delu se mnogo toga može, s pravom ili ne, prigovoriti, ali je jedna stvar u njemu neosporna. To je modernost. Vuk je bio oslobođen provincijskog ugla gledanja i ose­ćanja života. Bio je izrazito moderan stvaralac, vizionar, čovek koji je išao ispred svog vremena. Vuka ne možemo zatvoriti u granice i okvire epohe romantizma, niti u bilo kakve druge epohe, propise, kanone. Ne da se. I neće se dati. Stoga, nemojmo u Vukovo delo danas projektovati savremene ideološke sadr­ža­je. Vuk ne bi razumeo niti podržao ideju o nekakvoj prvoj, drugoj ili trećoj Sr­biji, kao što ne bi razumeo ni to što se srpski jezik danas – a Vuk je zdušno prihvatio Grimovu ro­ma­ntičarsku teoriju po kojoj narode ne dele reke i brda nego jezici – raslojava, usitnjava i fragmentarizuje do apsurda.

Ideja budućnosti. Vuk je uvek radio za budućnost. Za buduće naraštaje. U osnovi Vukovog dela je progresivna, „demokratska misao o jeziku, književnosti i kulturi“. Zalagati se za vukovske vrednosti danas znači zalagati se za „bitije serbsko i ime“, ali i za evropsku ideju prožimanja i oplemenjivanja kulturnih sadržaja među srodnim južnoslovenskim i evropskim narodima.

Zadužbina su ljudi. U rad Vukove zadužbine utkana su velika i značajna imena srpske kulture. Od Aleksandra Belića, preko Milana Đokovića, Pavla Ivića, Dejana Medakovića, Goluba Dobrašinovića, Slobodana Ž. Markovića, Nade Milošević-Đorđević, Vidojka Jovića, Dinka Davidova, Slobodana Grubačića, Draška Ređepa,  i dr.

To je, ukratko, o Vukovoj zadužbini danas. Šta nas očekuje sutra? Ne­su­mnji­vo, sve zajedno, mnogo posla. Rad na kapitalnom zborniku Šumadija kroz vekove. Slo­jevi  kultura Šumadije; izrada Imenskog i Predmetnog registra za 13 knjiga Pre­piske Vuka Stef. Karadžića; nastavak rada na digitalizaciji Sabranih dela Vu­ka Karadžića; tribine i okrugli stolovi Vukove zadužbine; monografije i zbor­nici; oživljavanje rada postojećih i osnivanje novih ogranaka u Srbiji i još mnogo toga drugog.

Ne zaboravimo: Vukov evropski krug je u nama. A naš evropski krug je odavno započet u Tršiću. Dalje se odvijao preko Prizrena, Velike Hoče, Dečana, Banja Luke, Zagreba, Rijeke, Trsta, Temišvara, Budima, Čačka, Sombora, Beča, Novog Sada. Sve do ovog trenutka. I do nas samih.

Svečana akademija Vukove zadužbine povodom osamdeset godina od osnivanja i trideset godina od ponovnog uspostavljanja Vukove zadužbine